Η επιστροφή του Ρεζά Παχλαβί στο Ιράν και ο θανάσιμος κίνδυνος που τη συνοδεύει

Οι αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις στο Ιράν, που μπαίνουν στην τρίτη εβδομάδα τους, φαίνεται να κλονίζουν το ισλαμικό καθεστώς σε βάθος, σύμφωνα με τον  γεωπολιτικό αναλυτή Μάικλ Ρούμπιν…

Οι Ιρανοί ζητούν ανοιχτά τον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, καταγράφουν δολοφονίες αξιωματούχων της αστυνομίας και φτιάχνουν αυτοσχέδιες βόμβες μολότοφ. Σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, πολλοί φωνάζουν το όνομα του εξόριστου διαδόχου, Ρεζά Παχλαβί. Σύμφωνα με τον Ρούμπιν, ο Παχλαβί παραμένει η πιο αναγνωρίσιμη φυσιογνωμία της ιρανικής αντιπολίτευσης, συμβολίζοντας τη ρήξη με τη θεοκρατία.

Ο Ρούμπιν τονίζει ότι η υποστήριξη προς τον Παχλαβί δεν περιορίζεται στους φιλομοναρχικούς κύκλους. Πολλοί Ιρανοί, ακόμη και από οικογένειες που ιστορικά δεν στήριζαν τη μοναρχία, δείχνουν έντονη συγκίνηση και σεβασμό απέναντί του λόγω των δεινών που υπέστησαν υπό το ισλαμικό καθεστώς.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει, το πολιτικό του επιτελείο έχει αδυναμίες και οι υποστηρικτές του πολλές φορές διχάζουν αντί να ενώσουν. Παρ’ όλα αυτά, ο Ρούμπιν θεωρεί ότι ο Παχλαβί παραμένει ο μοναδικός Ιρανός με τη δυνατότητα να διευκολύνει μια ειρηνική μετάβαση σε ένα συνταγματικό και δημοκρατικό καθεστώς, ακόμη και αν αυτό δεν καταλήξει σε αποκατάσταση της μοναρχίας.

Η μεγαλύτερη πρόκληση, κατά τον Ρούμπιν, είναι η επιστροφή του Παχλαβί στο Ιράν. Ιστορικά, οι αλλαγές εξουσίας στη χώρα δεν προέκυψαν ποτέ από άμεση σύγκρουση δύο διεκδικητών: ο παππούς του, Ρεζά Σάχης, εκδιώχθηκε κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο από τις Συμμαχικές Δυνάμεις, ενώ ο πατέρας του επέστρεψε στον θρόνο μόνο μετά από στρατιωτική παρέμβαση με τη στήριξη αμερικανικών και βρετανικών υπηρεσιών. Το 1979, ο Σάχης έφυγε και ο Χομεϊνί επέστρεψε ανενόχλητος. Ο Ρούμπιν τονίζει ότι ο Παχλαβί πιθανότατα θα περιμένει μέχρι να αποχωρήσει ή να πεθάνει ο Χαμενεΐ, ώστε η επιστροφή του να λειτουργήσει ως πολιτικός σεισμός.

Κίνδυνοι

Παράλληλα, ο Ρούμπιν προειδοποιεί για θανάσιμους κινδύνους. Παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση του Ιράκ μετά την πτώση του Σαντάμ: ο σιίτης κληρικός Αμπντούλ Ματζίντ αλ-Χόεϊ προσπάθησε να προωθήσει ειρηνική μετάβαση, αλλά δολοφονήθηκε από όχλο, πιθανώς υποκινούμενος από πολιτικούς αντιπάλους. Ο Ρούμπιν υπογραμμίζει ότι μια αντίστοιχη δολοφονία του Παχλαβί στο Ιράν θα μπορούσε να οδηγήσει σε χάος πολύ μεγαλύτερο από την ιρακινή εξέγερση του 2003.

Ο αναλυτής επισημαίνει ότι η ασφάλεια του Παχλαβί δεν αφορά μόνο τον ίδιο, αλλά και τις ΗΠΑ και τις περιφερειακές δυνάμεις, οι οποίες θα πρέπει να εξετάσουν πώς θα τον προστατεύσουν από φανατικούς που δεν θα αποδεχθούν την πτώση της θεοκρατίας. Κατά τον Ρούμπιν, αυτή η συζήτηση πρέπει να ξεκινήσει τώρα, ενώ το καθεστώς της Τεχεράνης τρίζει, αλλιώς η επιστροφή του Παχλαβί θα μπορούσε να πυροδοτήσει ανεξέλεγκτη βία.

Το συμπέρασμα του Μάικλ Ρούμπιν είναι σαφές: η επιστροφή του Ρεζά Παχλαβί στο Ιράν θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την αρχή μιας νέας εποχής, αλλά ταυτόχρονα εγκυμονεί μεγάλους κινδύνους. Η προετοιμασία, η στρατηγική και η διεθνής στήριξη θα καθορίσουν αν η επιστροφή του θα είναι ειρηνική ή καταστροφική.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Γιατί τα πτυχία χάνουν τη δύναμή τους – Τι ζητούν οι εργοδότες σύμφωνα με τη «νονά» της Τεχνητής Νοημοσύνης
• Deepfakes, προπαγάνδα και κυβερνοεπιθέσεις: Η σκοτεινή χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης
• Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό ρεύματος της τεχνητής νοημοσύνης