Δείκτης VIX: Γιατί ο «φόβος» μπορεί να είναι σήμα αγοράς για τις μετοχές

Αποκαλείται «δείκτης φόβου», αλλά οι επενδυτές θα έπρεπε να λαμβάνουν ως θετικό μήνυμα την άνοδο του δείκτη μεταβλητότητας CBOE (VIX). 

Όταν ο VIX ανεβαίνει πάνω από το βασικό όριο του 30, όπως συνέβη πιο πρόσφατα στις 30 Μαρτίου, υποδηλώνει αβεβαιότητα που για κάποιους σημαίνει μείωση θέσεων σε μετοχές. Ωστόσο, η ιστορική ανάλυση δείχνει ακριβώς το αντίθετο.

Σε 724 περιπτώσεις στις οποίες ο VIX έκλεισε πάνω από το επίπεδο του 30 τα τελευταία 30 χρόνια, εξαιρουμένων των δύο πιο πρόσφατων, οι επενδυτές που αγόρασαν τον δείκτη S&P 500 είχαν θετικές αποδόσεις στο 70% έως 83% των περιπτώσεων, με μέση άνοδο 12,4% σε διάστημα έξι μηνών.

Το μοτίβο είναι γνώριμο ακόμη και σε έναν απλό παρατηρητή των αγορών. Ο φόβος υπερβάλλει, οι αναγκαστικές πωλήσεις δημιουργούν στρεβλώσεις και οι τιμές στη συνέχεια ανακάμπτουν, επιστρέφοντας προς τον μέσο όρο.

Αυτό το μοτίβο έχει αποτυπωθεί στις πρόσφατες κινήσεις του VIX, ενός δείκτη σε πραγματικό χρόνο της αναμενόμενης μεταβλητότητας 30 ημερών στις αμερικανικές μετοχές που υπολογίζεται από τις τιμές των options.

Αφού κορυφώθηκε πάνω από το 31,65 στις 27 Μαρτίου λόγω της γεωπολιτικής έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και ανησυχιών για την πορεία της τεχνητής νοημοσύνης, έκτοτε έχει υποχωρήσει σχεδόν κατά το ένα τρίτο στο 20,14. 

Παρότι πρόσφατη έρευνα επενδυτικού κλίματος στις ΗΠΑ έδειξε ότι οι επενδυτές ήταν οι πιο απαισιόδοξοι από την περίοδο μετά την ανακοίνωση της «ημέρας απελευθέρωσης» των αμερικανικών δασμών πέρυσι, ο S&P 500 έχει ανακάμψει περίπου 7% από το κλείσιμο της 27ης Μαρτίου.

Τι βρίσκουμε όταν εξετάζουμε προηγούμενα επεισόδια όπου ο VIX ξεπερνά το 30; Οι μέσες αποδόσεις είναι σαφώς θετικές (2,4% μετά από έναν μήνα, 6,6% μετά από τρεις μήνες και 12,4% μετά από έξι μήνες). Όμως αυτοί οι μέσοι όροι κρύβουν ένα ευρύ φάσμα αποτελεσμάτων. Η χειρότερη απόδοση στο χρονικό διάστημα ενός μήνα ήταν -27,7%, ενώ η καλύτερη ήταν +26,6%. Σε επίπεδο εξαμήνου, το εύρος κυμαίνεται από -37,9% έως +52,7%.

Για έναν επενδυτή που αγοράζει τον S&P 500 όταν ο VIX υπερβαίνει το 30, ο χρονικός ορίζοντας κάνει σημαντική διαφορά. Σε 509 από τις 724 περιπτώσεις, δηλαδή στο 70% των περιπτώσεων, οι επενδυτές είχαν θετική απόδοση στον έναν μήνα. Στους τρεις μήνες το ποσοστό ανεβαίνει στο 76% και στους έξι μήνες φτάνει το 83%. Για ακόμη μία φορά, η υπομονή ανταμείβεται — ένα κλισέ των αγορών που έχει το πρόσθετο πλεονέκτημα ότι είναι αληθινό.

Στο τρέχον περιβάλλον, τα τεχνικά σήματα φαίνονται συνεπή με προηγούμενα επεισόδια του VIX πάνω από το 30 που προηγήθηκαν ανακάμψεων. Τα θεμελιώδη μεγέθη επίσης φαίνονται ισχυρά, υπό την προϋπόθεση ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα εκτονωθεί σε εύλογο χρονικό διάστημα και ότι το σοκ στην προσφορά της οικονομίας θα παραμείνει περιορισμένο. Είναι μεγάλα «αν», αλλά θεωρούμε ότι οι προοπτικές για τα εταιρικά κέρδη είναι θετικές.

Η επερχόμενη περίοδος αποτελεσμάτων πρώτου τριμήνου θα αποτελέσει δοκιμασία. Θα αντικατοπτρίσουν τα έσοδα υγιή ζήτηση των καταναλωτών; Θα δείξει η καθοδήγηση των εταιρειών ότι τα περιθώρια κέρδους δέχονται πιέσεις; Οι εκτιμήσεις της συναίνεσης προβλέπουν 12% αύξηση των κερδών ανά μετοχή (EPS) του S&P 500 στο πρώτο τρίμηνο, κάτι που θα σηματοδοτούσε το έκτο συνεχόμενο τρίμηνο διψήφιας αύξησης κερδών. Αυτή η εκτίμηση ίσως αποδειχθεί αισιόδοξη, αλλά εκτιμάται ότι οι επενδυτές θα υποδεχθούν θετικά τα αποτελέσματα.

Και οι αποτιμήσεις των μετοχών φαίνονται ελκυστικές, με πρόσφατη πτώση των πολλαπλασιαστών τιμής/κέρδους σε επίπεδα χαμηλότερα από εκείνα που παρατηρήθηκαν μετά την «ημέρα απελευθέρωσης» και κάτω από τον πενταετή μέσο όρο. Ο πολλαπλασιαστής του S&P 500, ο οποίος είναι ουσιαστικά αμετάβλητος από την αρχή του έτους, βρίσκεται στις 20,15 φορές, κάτω από τον μέσο όρο ενός, τριών και πέντε ετών.

Οι επενδυτές σε μετοχές προεξοφλούν το μέλλον. Καθώς ανησυχούν περισσότερο για αυξανόμενο κίνδυνο, πιέσεις στα περιθώρια και επιβράδυνση της οικονομικής δυναμικής, μειώνουν τις αποτιμήσεις πολύ πριν επιβραδυνθεί πραγματικά η αύξηση των κερδών. Γι’ αυτό συχνά βλέπουμε τους πολλαπλασιαστές τιμής/κέρδους να πιάνουν πάτο κοντά στην κορύφωση των κερδών.

Όταν οι ανησυχίες των επενδυτών αποδεικνύονται αβάσιμες, όταν τα κακά νέα δεν συμβαίνουν, οι αγορές μετοχών αναπροσαρμόζονται. Συνήθως επιστρέφουν προς τον μέσο όρο. Τα κέρδη επιβεβαιώνουν την ανθεκτικότητα των εταιρειών και οι προθεσμιακοί πολλαπλασιαστές διευρύνονται.

Οι αναλυτές της αγοράς μιλούν για το ασφάλιστρο κινδύνου των μετοχών για καλό λόγο. Η επένδυση σε μετοχές είναι εγγενώς ριψοκίνδυνη και δεν υπάρχει «τέλεια» στιγμή για να επενδύσει κανείς στον S&P 500.

Αλλά τα δεδομένα των τελευταίων 30 ετών στέλνουν ένα σαφές μήνυμα: οι πιθανότητες ευνοούν συντριπτικά τον αγοραστή όταν ο VIX είναι πάνω από το 30. Οι προσδοκίες περί μεταβλητότητας έχουν υποχωρήσει, αλλά οι επενδυτές θα πρέπει να το έχουν υπόψη τους αν η αβεβαιότητα αρχίσει να αυξάνεται ξανά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Τραμπ: «Θα εξολοθρευτεί αμέσως όποιο ιρανικό πλοίο πλησιάσει στο Ορμούζ»
• ΕΕ: Προτεραιότητα η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ – Σχέδιο στήριξης για την ενεργειακή κρίση
• ΗΠΑ: Ναυτικός αποκλεισμός του Ιράν και «λουκέτο» στα Στενά του Ορμούζ – Άλμα στο πετρέλαιο
• Αιχμές Φιντάν για συνεργασία Ελλάδας-Ισραήλ: «Δεν δεχόμαστε υποδείξεις», απαντά το ΥΠΕΞ