Ακριβή ενέργεια και άδεια ταμεία: Γιατί η Ευρώπη δεν μπορεί να επαναλάβει τα μέτρα του 2022
- Η νέα ενεργειακή κρίση λόγω πολέμου στη Μέση Ανατολή βρίσκει την Ευρώπη με περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο.
- Τα μέτρα στήριξης εκτιμάται ότι θα είναι πολύ μικρότερα από τα εκατοντάδες δισ. ευρώ του 2022.
- Η ΙΕΑ συμφώνησε σε μεγάλη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου.
- Χώρες όπως Γαλλία, Πολωνία και Ελλάδα εξετάζουν πλαφόν τιμών και περιορισμούς κερδών.
- Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι τα νέα μέτρα μπορεί να φτάσουν μόλις στο 0,3% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης.
Η εκτίναξη των τιμών ενέργειας επαναφέρει στο προσκήνιο τον φόβο μιας νέας ενεργειακής κρίσης στην Ευρώπη. Ωστόσο, σε αντίθεση με την περίοδο μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, οι κυβερνήσεις της Ευρώπης έχουν πλέον πολύ μικρότερα δημοσιονομικά περιθώρια για γενναία μέτρα στήριξης.
Τότε, τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχαν ανακοινώσει πακέτα στήριξης εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ για να προστατεύσουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις από την ενεργειακή έκρηξη. Σήμερα, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική: τα δημόσια ελλείμματα έχουν αυξηθεί σημαντικά, το κόστος δανεισμού είναι υψηλότερο και οι κυβερνήσεις καλούνται ταυτόχρονα να χρηματοδοτήσουν αυξημένες αμυντικές δαπάνες.
Τα πρώτα μέτρα αντίδρασης
Παρά τις περιορισμένες δυνατότητες, ορισμένες κινήσεις έχουν ήδη ξεκινήσει. Τα κράτη-μέλη της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (IEA) συμφώνησαν στη μεγαλύτερη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου στην ιστορία, με στόχο να περιοριστεί η άνοδος των τιμών.
Παράλληλα, ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξετάζουν παρεμβάσεις στην αγορά καυσίμων.
-
Η Γαλλία, η Πολωνία και η Ελλάδα ανακοίνωσαν μέτρα όπως πλαφόν τιμών, περιορισμούς στα περιθώρια κέρδους ή εκπτώσεις.
-
Η Γερμανία εξετάζει ρυθμίσεις για τις τιμές στα πρατήρια καυσίμων.
Ωστόσο, πολλές χώρες παραμένουν επιφυλακτικές. Η Βρετανία έχει δηλώσει ότι είναι ακόμη νωρίς για πάγωμα του φόρου καυσίμων, ενώ η γαλλική κυβέρνηση απέρριψε προτάσεις για μείωση του ΦΠΑ στη βενζίνη. Η Ιταλία εξετάζει το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει τα αυξημένα έσοδα από ΦΠΑ για να χρηματοδοτήσει μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης.
Η διαφορά με το 2022
Σύμφωνα με αναλυτές, η βασική διαφορά σε σχέση με την προηγούμενη ενεργειακή κρίση είναι η δημοσιονομική κατάσταση των ευρωπαϊκών οικονομιών. Από το 2019 μέχρι σήμερα, τα δημοσιονομικά ελλείμματα στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά σχεδόν τρεις ποσοστιαίες μονάδες, ενώ η οικονομική ανάπτυξη είναι ασθενέστερη και το κόστος δανεισμού υψηλότερο.
Παράλληλα, οι κυβερνήσεις έχουν δεσμευτεί για σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών, γεγονός που περιορίζει περαιτέρω τα περιθώρια για ενεργειακή στήριξη.
Παρά την πρόσφατη άνοδο, η ενεργειακή κατάσταση της Ευρώπης παραμένει διαφορετική από το 2022. Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί περίπου 50% από την έναρξη του πολέμου, αλλά παραμένουν πολύ χαμηλότερες από τα ιστορικά υψηλά που είχαν καταγραφεί τότε.
Κίνδυνοι για τα δημόσια οικονομικά
Αναλυτές εκτιμούν ότι εάν οι τιμές ενέργειας παραμείνουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι κυβερνήσεις θα αναγκαστούν να παρέμβουν εκ νέου. Σε αυτή την περίπτωση, όμως, χώρες όπως η Γαλλία και η Βρετανία, που ήδη αντιμετωπίζουν υψηλά ελλείμματα, ενδέχεται να δεχθούν αυξημένες δημοσιονομικές πιέσεις.
Παράλληλα, η Κεντρική Ευρώπη θεωρείται πιο ευάλωτη. Ορισμένοι οίκοι αξιολόγησης προειδοποιούν ακόμη και για πιθανές πιέσεις στην επενδυτική βαθμίδα χωρών όπως η Ουγγαρία, λόγω των αυξημένων δημοσιονομικών δαπανών.
Πιο περιορισμένα μέτρα στήριξης
Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι τα νέα μέτρα στήριξης θα είναι πολύ πιο στοχευμένα σε σχέση με το παρελθόν. Σύμφωνα με εκτιμήσεις επενδυτικών τραπεζών, τα ενεργειακά μέτρα στήριξης αντιστοιχούσαν περίπου στο 3,6% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης την περίοδο 2022-2023.
Σήμερα, εφόσον τηρηθούν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες, η στήριξη εκτιμάται ότι θα μπορούσε να περιοριστεί σε περίπου 0,3% του ΑΕΠ ετησίως.
Το αυξημένο κόστος δανεισμού αποτελεί έναν ακόμη περιοριστικό παράγοντα. Οι κυβερνήσεις φοβούνται ότι μια επιθετική δημοσιονομική πολιτική θα μπορούσε να προκαλέσει αρνητική αντίδραση από τις αγορές ομολόγων, οδηγώντας σε αύξηση των επιτοκίων δανεισμού.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρώπη φαίνεται να επιλέγει μια στρατηγική περιορισμένων και στοχευμένων παρεμβάσεων, επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη προστασίας των καταναλωτών και στη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Κρίση στη Μέση Ανατολή: Πόσο κινδυνεύει η Ευρώπη από νέα έκρηξη τιμών στην ενέργεια
- AI και πόλεμος: Πώς η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τη φύση των συγκρούσεων
- Πώς το Ιράν εργαλειοποιεί το παγκόσμιο πετρέλαιο απέναντι στην αμερικανική στρατιωτική υπεροχή
- Axios: Σχέδιο για μεγάλη χερσαία εισβολή του Ισραήλ στον Λίβανο
- Τραμπ: «Το Ιράν έχει ηττηθεί εντελώς και εκλιπαρεί για συμφωνία»
