Έχει επιστρέψει η κίνηση στα Στενά του Ορμούζ στην κανονικότητα;

Αν ακούσει κάποιος τον Ντόναλντ Τραμπ και μόνον, θα καταλάβει πως η κανονικότητα έχει επιστρέψει στην πλέον αμφισβητούμενη θαλάσσια οδό του κόσμου. Η Αμερική και το Ιράν μπορεί να ανταλλάσσουν και πάλι πυρά, όμως «οι όγκοι πετρελαίου μέσω του Ορμούζ ΕΠΑΝΗΛΘΑΝ», δήλωσε ο πρόεδρος στις 3 Σεπτεμβρίου. Υποστηρίζει ότι πλέον περνούν από τα Στενά 18 εκατ. βαρέλια την ημέρα (b/d), λίγο κάτω από τον προπολεμικό μέσο όρο των 20 εκατ. Ο J.D. Vance, αντιπρόεδρός του, λέει ότι ο «έλεγχος του Ορμούζ» από το Ιράν έχει «ουσιαστικά χαθεί».

«Ένα μεγάλο ψέμα», αντιτείνει ο Μοχσέν Ρεζάι, ανώτατος αξιωματούχος ασφαλείας του Ιράν. Υπολογίζει τις ημερήσιες διελεύσεις σε επτά ή οκτώ πλοία, πολύ λιγότερες από τις 30-40 που υποστηρίζει η πλευρά Τραμπ. Επιφυλακτικοί είναι και οι φορείς που παρακολουθούν την κίνηση των πλοίων: η Kpler, εταιρεία δεδομένων, καταγράφει κίνηση κάτω από 5 εκατ. βαρέλια την ημέρα την εβδομάδα έως τις 30 Αυγούστου. Ακόμη και το Joint Maritime Information Centre, που συνδέεται με το αμερικανικό ναυτικό, δεν μπορεί να συμβιβάσει την καταγραφή σχεδόν 30 ημερήσιων διελεύσεων με τα μονοψήφια νούμερα που συνήθως αναφέρουν οι ανεξάρτητοι trackers.

Καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει ιδιαίτερο κίνητρο να αποκαλύψει πώς καταλήγει στα στοιχεία της, επισημαίνει ο Shahin Iraninejad της GSSI, εταιρείας συμβούλων για τον κρατικό κίνδυνο. Η Αμερική θέλει οι ψηφοφόροι να πιστεύουν ότι τα εκατομμύρια δολάρια που δαπανά καθημερινά για τη συνοδεία πετρελαιοφόρων στον Κόλπο αποδίδουν· το Ιράν θέλει να εμφανίζεται ότι ελέγχει τα Στενά, ακόμη κι αν περισσότερο πετρέλαιο καταφέρνει να περάσει. Όμως η πραγματικότητα έχει σημασία. Όσο περισσότερο περιορίζονται οι εξαγωγές από τον Κόλπο, τόσο περισσότερο οι εισαγωγείς πρέπει να αντλούν από τα αποθέματά τους ή να προσφέρουν υψηλότερες τιμές για πετρέλαιο από αλλού. Το αργό Brent βρίσκεται και πάλι πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, για πρώτη φορά από τον Ιούλιο. Ποιος, λοιπόν, βρίσκεται πιο κοντά στην αλήθεια;

Η αλήθεια είναι θολή, επειδή τα περισσότερα πετρελαιοφόρα διασχίζουν πλέον τα Στενά έχοντας απενεργοποιημένους τους πομποδέκτες τους, ώστε να μην αποτελούν στόχους.

Ορισμένα εκπέμπουν σήματα, όμως οι εκτεταμένες παρεμβολές στις ραδιοεπικοινωνίες θολώνουν την εικόνα. Άλλα επεμβαίνουν στα ίδια τους τα ραδιοσυστήματα για να παραποιήσουν τη θέση τους. 

Οι περισσότερες διελεύσεις πραγματοποιούνται επίσης τη νύχτα, όταν βρίσκονται εκτός του οπτικού πεδίου των δορυφόρων. Τα πράγματα περιπλέκονται ακόμη περισσότερο επειδή τα φορτία πετρελαίου του Κόλπου συχνά αλλάζουν χέρια πριν φτάσουν στην ανοιχτή θάλασσα: μια χούφτα εταιρειών —κρατικές ναυτιλιακές εταιρείες χωρών του Κόλπου, η νοτιοκορεατική Sinokor και Έλληνες πλοιοκτήτες όπως η Dynacom— μεταφέρουν το μεγαλύτερο μέρος της κίνησης μεταφέροντας το πετρέλαιο μέσω των Στενών και στη συνέχεια πραγματοποιώντας κρυφές μεταφορτώσεις εκτός αυτών.

Έτσι, οι αναλυτές που μετρούν τα πετρελαιοφόρα εκτιμούν εκ των υστέρων τις διελεύσεις, παρακολουθώντας τις φορτώσεις και τις εκφορτώσεις και αναζητώντας πλοία που εξαφανίζονται από τον Κόλπο και στη συνέχεια επανεμφανίζονται εκτός αυτού, εξηγεί η Pamela Munger της Vortexa, μιας ακόμη εταιρείας παρακολούθησης πλοίων. 

Οι διελεύσεις επιβεβαιώνονται συχνά με καθυστέρηση, επομένως τα αρχικά στοιχεία πρέπει να θεωρούνται ως ένα κατώτατο όριο, το οποίο αναθεωρείται προς τα πάνω καθώς εντοπίζονται περισσότερες διελεύσεις. Πρόσφατα η Kpler αύξησε την εκτίμησή της για την εβδομάδα έως τις 10 Αυγούστου στα 7,2 εκατ. βαρέλια την ημέρα, από τον αρχικό υπολογισμό των 4,7 εκατ.

Εφόσον η υποκαταγραφή ήταν παρόμοια καθ’ όλη τη διάρκεια του Αυγούστου, η τελική εκτίμηση της Kpler για τις αρχές του μήνα μπορεί να πλησιάσει τον μέσο όρο των 9 εκατ. βαρελιών την ημέρα σε διάστημα επτά ημερών, τον οποίο επικαλέστηκε ο Chris Wright, υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, στις 6 Σεπτεμβρίου. Μέρος της διαφοράς οφείλεται στους διαφορετικούς ορισμούς: τι θεωρείται πετρέλαιο (μόνο αργό ή και προϊόντα πετρελαίου), πού βρίσκεται η γραμμή μέτρησης (στα Στενά ή στον Κόλπο του Ομάν) και σε ποια χρονική στιγμή χρονολογείται ένα βαρέλι (κατά τη φόρτωση, κατά τη διέλευση ή όταν επανεμφανίζεται). Οι trackers, όπως η Kpler και η Vortexa, είναι σαφείς σχετικά με τη μεθοδολογία τους· οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι όχι και πιθανότατα προτιμούν πιο γενναιόδωρους ορισμούς.

Αυτό όμως και πάλι δεν εξηγεί τα 18 εκατ. βαρέλια την ημέρα του Τραμπ. Ίσως επέλεξε μια εξαιρετική ημέρα: από τον Μάρτιο, αν υπολογιστούν όλα τα πιθανά πετρελαϊκά προϊόντα, η Vortexa έχει καταγράψει μόλις δύο ημέρες πάνω από τα 16 εκατ. βαρέλια. Ή ίσως συμπεριέλαβε εξαγωγές που πλέον παρακάμπτουν εντελώς τα Στενά. Από τον Φεβρουάριο, η Σαουδική Αραβία έχει διοχετεύσει περισσότερο αργό μέσω του αγωγού East-West, αυξάνοντας τις εξαγωγές από τα λιμάνια της στην Ερυθρά Θάλασσα κατά 1-3 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ανακατευθύνει περίπου 1 εκατ. βαρέλια την ημέρα μέσω αγωγού προς τη Φουτζέιρα. Αν προστεθούν λίγο περισσότερες ποσότητες από το Ομάν, σε ένα ευνοϊκό χρονικό διάστημα, οι διαδρομές παράκαμψης μπορεί να ανέρχονται συνολικά σε 5 εκατ. βαρέλια την ημέρα.

Σε κάθε περίπτωση, το συγκεκριμένο νούμερο δεν βοηθά ιδιαίτερα. Οι ροές της ναυτιλίας παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις, επομένως οι εβδομαδιαίοι μέσοι όροι λένε περισσότερα από τις ημερήσιες καταμετρήσεις. Η τελευταία αλληλοδιαδοχή αντιποίνων, σε συνδυασμό με τις ιρανικές απειλές εναντίον των πετρελαιοφόρων που μεταφέρουν αργό μέσω των Στενών, έχει περιορίσει δραστικά τις διελεύσεις τις τελευταίες ημέρες, σημειώνει ο John Ollett της Argus Media, εταιρείας παροχής στοιχείων για τις τιμές. Στις 8 Σεπτεμβρίου, η Kpler κατέγραψε μόλις οκτώ διελεύσεις, έναντι 23 μία εβδομάδα νωρίτερα. Οι επιθέσεις των ανταρτών Χούθι της Υεμένης εναντίον πλοίων και σαουδαραβικών στόχων έχουν επίσης επιβραδύνει τις μεταφορές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.

Αυτό υποδεικνύει μια πιο νηφάλια πραγματικότητα για τον Τραμπ: η προηγούμενη κίνηση μέσω του Ορμούζ δεν αποτελεί αξιόπιστη πρόβλεψη για τη μελλοντική κατάσταση, επειδή η πρόοδος μπορεί να ανατραπεί γρήγορα. Καμία αμερικανική επικοινωνιακή διαχείριση δεν έχει μειώσει τα ασφάλιστρα για τη διέλευση από τον Ορμούζ κάτω από το 10% της αξίας ενός πλοίου (πριν από τον πόλεμο ήταν κατά μέσο όρο 0,25%). Ακόμη κι αν έχουν απομακρυνθεί νάρκες από τμήματα των Στενών, όπως υποστηρίζει ο κ. Τραμπ, μπορούν να παρασυρθούν από αλλού, ενώ το Ιράν μπορεί να τοποθετήσει καινούργιες. Οι ιρανικές δυνάμεις εξακολουθούν επίσης να διαθέτουν σημαντική ικανότητα να πλήξουν πετρελαιοφόρα.

Οι αγορές πετρελαίου ήδη εμφανίζουν σημάδια πίεσης. Το North Sea Dated, ένας δείκτης αναφοράς για το αργό βραχυπρόθεσμης παράδοσης, πλησιάζει τα 110 δολάρια το βαρέλι, από 70 δολάρια τον Ιούνιο. Το ντίζελ έχει ξεπεράσει τα 190 δολάρια το βαρέλι στην Αμερική και την Ευρώπη, σχεδόν διπλάσια τιμή από εκείνη του Φεβρουαρίου. Ο κ. Τραμπ μπορεί να διεξάγει έναν πόλεμο δεδομένων όσο θέλει. Αυτό που έχει σημασία είναι πόσοι εισαγωγείς τελικά παραλαμβάνουν τα βαρέλια που είχαν παραγγείλει. 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΗΠΑ κατά DeepSeek και Alibaba: Τι είναι η «απόσταξη» που πυροδοτεί νέο, ΑΙ πόλεμο
• Η Zara αντέχει στην ακρίβεια – Η στρατηγική που κρατά μπροστά την Inditex
• Πώς η Ελλάδα προσελκύει hedge funds και δισεκατομμυριούχους