Υπερψηφίστηκε ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Πώς θα εκλέγονται δήμαρχοι και τι αλλάζει στα δημοτικά τέλη
- 26/06/2026, 16:57
- SHARE
Υπερψηφίστηκε από την Ολομέλεια της Βουλής ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ένα νομοθέτημα που η κυβέρνηση χαρακτηρίζει ως τη μεγαλύτερη κωδικοποίηση της νομοθεσίας για δήμους και περιφέρειες των τελευταίων δεκαετιών. Το σχέδιο νόμου εγκρίθηκε επί της αρχής με τις ψήφους της Νέας Δημοκρατίας, ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης το καταψήφισαν, ασκώντας κριτική τόσο στις αλλαγές του εκλογικού συστήματος όσο και στη συνολική φιλοσοφία του νέου πλαισίου.
Ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος υποστήριξε ότι με τον νέο Κώδικα δημιουργείται ένα πιο σαφές και λειτουργικό θεσμικό περιβάλλον για την αυτοδιοίκηση, το οποίο συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο εκατοντάδες διάσπαρτες διατάξεις που είχαν συσσωρευτεί τα προηγούμενα χρόνια.
Όπως ανέφερε κατά το κλείσιμο της συζήτησης στη Βουλή, μετά την ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας αρχίζει πλέον η φάση της εφαρμογής. Για τον σκοπό αυτό, το υπουργείο Εσωτερικών σχεδιάζει τη δημιουργία ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας, στην οποία θα είναι συγκεντρωμένες όλες οι ισχύουσες διατάξεις, οι ερμηνευτικές εγκύκλιοι, οι οδηγίες εφαρμογής, αλλά και πρακτικά εργαλεία για τους δήμους και τις περιφέρειες.
Σύμφωνα με τον υπουργό, στόχος είναι οι αυτοδιοικητικές αρχές να έχουν άμεση πρόσβαση σε ένα διαρκώς επικαιροποιημένο σύνολο πληροφοριών, ώστε να διευκολυνθεί η εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων.
Τέλος στον β’ γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών
Από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις του νέου Κώδικα είναι η αλλαγή του εκλογικού συστήματος για την ανάδειξη δημοτικών και περιφερειακών αρχών.
Το νέο μοντέλο καταργεί τον δεύτερο γύρο των εκλογών, ο οποίος αποτελούσε μέχρι σήμερα βασικό χαρακτηριστικό των αυτοδιοικητικών αναμετρήσεων. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η αλλαγή θα μειώσει το διοικητικό κόστος και θα περιορίσει την εκλογική κόπωση των πολιτών, ενώ παράλληλα θα επιταχύνει τη διαδικασία ανάδειξης των νέων αρχών.
Παράλληλα, εισάγονται τροποποιήσεις στον τρόπο κατανομής των εδρών στα δημοτικά συμβούλια. Όπως εξήγησε ο κ. Λιβάνιος, όταν ένας συνδυασμός εκλέγεται με ποσοστό κάτω του 42%, η πλειοψηφία που εξασφαλίζει στο δημοτικό συμβούλιο θα είναι μικρότερη σε σχέση με το ισχύον σύστημα.
Στόχος της αλλαγής είναι να ενισχυθεί η αναλογικότητα και η εκπροσώπηση των παρατάξεων της αντιπολίτευσης, χωρίς ωστόσο να τίθεται σε κίνδυνο η κυβερνησιμότητα των δήμων.
Νέο μοντέλο για τα δημοτικά τέλη
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει η νομοτεχνική βελτίωση που κατέθεσε ο υπουργός Εσωτερικών και αφορά τον τρόπο είσπραξης των δημοτικών τελών.
Η ρύθμιση δημιουργεί το απαραίτητο νομοθετικό υπόβαθρο ώστε τα δημοτικά τέλη να πάψουν μελλοντικά να εισπράττονται μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος και να καταβάλλονται απευθείας στους δήμους.
Για την εφαρμογή του νέου συστήματος προβλέπεται η έκδοση Προεδρικού Διατάγματος, με τη συμμετοχή της ΚΕΔΕ και των συναρμόδιων υπουργείων, το οποίο θα καθορίσει τις τεχνικές και λειτουργικές λεπτομέρειες της μετάβασης. Σύμφωνα με τον κ. Λιβάνιο, η πλήρης εφαρμογή του νέου μοντέλου εκτιμάται ότι θα μπορούσε να γίνει από τις αρχές του 2028.
Η αποσύνδεση των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί πάγιο αίτημα τόσο των παρόχων ενέργειας και του ΔΕΔΔΗΕ όσο και σημαντικού αριθμού δήμων, καθώς θεωρείται ότι θα επιτρέψει μεγαλύτερη διαφάνεια και αποτελεσματικότητα στη διαδικασία είσπραξης.
Ανακατανομή αρμοδιοτήτων και συζήτηση για τον ΕΝΦΙΑ
Ο υπουργός Εσωτερικών υποστήριξε επίσης ότι ο νέος Κώδικας αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα μιας ευρύτερης μεταρρύθμισης της αυτοδιοίκησης.
Όπως ανέφερε, το επόμενο διάστημα θα πρέπει να ανοίξει η συζήτηση για την ανακατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κεντρικού κράτους, περιφερειών και δήμων, με βασική προϋπόθεση ότι κάθε νέα αρμοδιότητα θα συνοδεύεται από τους αναγκαίους πόρους, τις κατάλληλες υποδομές και το απαιτούμενο ανθρώπινο δυναμικό.
Στο πλαίσιο αυτό απέρριψε την πρόταση του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Νίκου Ανδρουλάκη για πιλοτική απόδοση του ΕΝΦΙΑ στην αυτοδιοίκηση. Όπως υποστήριξε, ένα τέτοιο μοντέλο θα δημιουργούσε σημαντικές ανισότητες μεταξύ των δήμων, καθώς περιοχές με υψηλές εμπορικές αξίες ακινήτων, όπως η Γλυφάδα, θα εξασφάλιζαν πολύ μεγαλύτερα έσοδα σε σχέση με την πλειονότητα των δήμων της χώρας.
Κατά τον υπουργό, στο μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής επικράτειας τα έσοδα από τον ΕΝΦΙΑ θα ήταν χαμηλότερα από εκείνα που λαμβάνουν σήμερα οι δήμοι μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, γεγονός που θα μπορούσε να διευρύνει τις ανισότητες στην τοπική αυτοδιοίκηση.
Με την ψήφιση του νέου Κώδικα, η κυβέρνηση επιχειρεί να θέσει τις βάσεις για ένα πιο ενιαίο, ψηφιοποιημένο και λειτουργικό μοντέλο διοίκησης σε δήμους και περιφέρειες. Το επόμενο διάστημα, ωστόσο, το ενδιαφέρον αναμένεται να μετατοπιστεί από τη νομοθέτηση στην πράξη, καθώς οι νέες διατάξεις θα κληθούν να εφαρμοστούν στην καθημερινή λειτουργία της αυτοδιοίκησης.