Σε κατάσταση κρίσης η γερμανική οικονομία… ξανά – Σε επίπεδα πανδημίας ο δείκτης Ifo
Για να παραθέσουμε τον Andreas Brehme, τον πρόωρα χαμένο σκόρερ του νικητήριου γκολ της Γερμανίας στον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου το 1990: «αν έχεις σκατά στη μπότα σου, έχεις σκατά στη μπότα σου». Μια φράση που ταιριάζει σε πολλές καταστάσεις της ζωής και σίγουρα στην τρέχουσα κατάσταση της γερμανικής οικονομίας.
Στα τέλη του 2025, η οικονομία έμοιαζε επιτέλους να ξεφεύγει από τη στασιμότητα, με ανάπτυξη στο τέταρτο τρίμηνο, αυξανόμενες βιομηχανικές παραγγελίες και την προσδοκία δισεκατομμυρίων σε επενδύσεις για άμυνα και υποδομές. Η ανάκαμψη φαινόταν ορατή μέχρι που ξέσπασε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Ο πρόσφατα δημοσιευμένος δείκτης Ifo, ο πιο σημαντικός πρόδρομος δείκτης της Γερμανίας, κατέγραψε νέα πτώση τον Απρίλιο, στο 84,4 από 86,3 τον Μάρτιο, το χαμηλότερο επίπεδο από την πανδημία.
Πόλεμος στη Μέση Ανατολή, ενεργειακό σοκ και διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η εκτόξευση των τιμών στην ενέργεια αναδεικνύουν ξανά το γεγονός ότι η Γερμανία είναι από τους μεγαλύτερους καθαρούς εισαγωγείς ενέργειας στην Ευρώπη. Περίπου το 6% των εισαγωγών πετρελαίου της προέρχεται από χώρες της Μέσης Ανατολής.
Οι λεγόμενες ενεργοβόρες βιομηχανίες στη Γερμανία αντιπροσωπεύουν περίπου το 17% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της βιομηχανίας και απασχολούν λίγο κάτω από ένα εκατομμύριο εργαζομένους. Με τον πόλεμο να μετατρέπεται από ένα καθαρό σοκ τιμών ενέργειας σε ένα ευρύτερο σοκ εφοδιασμού και αλυσίδων παραγωγής, η γερμανική οικονομία βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο μιας εξωγενούς, παγκόσμιας διαταραχής.
Αναμφίβολα, οι μεγάλες επιχειρήσεις είναι πιθανό να παραμένουν αντισταθμισμένες έναντι των αυξήσεων στις τιμές πετρελαίου, αλλά οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν είναι, ούτε υπάρχει αντιστάθμιση απέναντι σε φυσικές ελλείψεις πετρελαίου.
Υπάρχουν ήδη ενδείξεις για αυξήσεις στις τιμές ασφάλτου και επερχόμενες διαταραχές στην τροφοδοσία. Όπως και το 2022, το πρώτο κύμα πληθωρισμού —από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας έως τις δευτερογενείς επιπτώσεις σε μεταφορές, τρόφιμα και προϊόντα που βασίζονται στο πετρέλαιο— βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Δεν επηρεάζει μόνο τους καταναλωτές αλλά και τις επιχειρήσεις που, λόγω συμβατικών υποχρεώσεων, δεν μπορούν άμεσα να μετακυλήσουν το αυξημένο κόστος. Επίσης, το 2022 αρκετές ενεργοβόρες εταιρείες μείωσαν ή σταμάτησαν την παραγωγή τους επειδή οι υψηλές τιμές ενέργειας την καθιστούσαν ασύμφορη.
Παράλληλα, τα αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται σήμερα στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας πενταετίας για αυτή την εποχή του έτους, κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα κόστους για επιχειρήσεις και νοικοκυριά τον επόμενο χειμώνα.
Δημοσιονομική στήριξη και επενδύσεις
Παρ’ όλα αυτά, ακόμη κι αν το κλίμα πλήττεται σοβαρά αυτή τη στιγμή και οι φόβοι για ακόμη ένα έτος στασιμότητας έχουν επιστρέψει, οι προγραμματισμένες επενδύσεις σε άμυνα και υποδομές παραμένουν σε τροχιά υλοποίησης και αναμένεται να στηρίξουν την οικονομία φέτος και στο μέλλον.
Η δημοσιονομική ώθηση είναι πραγματική· απλώς χρειάζεται χρόνο για να φτάσει στην πραγματική οικονομία.
Η γερμανική κυβέρνηση πρέπει να διαχειριστεί δύο προκλήσεις ταυτόχρονα
Η νέα κρίση στις τιμές ενέργειας αποκάλυψε ξανά ρωγμές στον κυβερνητικό συνασπισμό της Γερμανίας και τη δυσκολία να αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα δύο προκλήσεις:
- η άμεση ανακούφιση από τις υψηλές τιμές ενέργειας
- και οι μακροπρόθεσμες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις
Τις τελευταίες εβδομάδες, η πολιτική συζήτηση στο Βερολίνο έχει ενταθεί. Αυτό αφορά τη μείωση φόρων στα καύσιμα και το αμφιλεγόμενο αφορολόγητο μπόνους των 1.000 ευρώ, αλλά και το ευρύτερο ζήτημα των μεταρρυθμίσεων.
Με την κυβέρνηση στο δεύτερο έτος της θητείας της, έχουν διατυπωθεί πολλές προτάσεις αλλά έχουν ληφθεί ελάχιστες αποφάσεις. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι μεταρρυθμίσεις σε υγεία και συντάξεις, ώστε να καταστούν βιώσιμα τα δημόσια οικονομικά εν μέσω δημογραφικής γήρανσης.
Το αποτέλεσμα παραμένει ασαφές: δημιουργικός διάλογος ή πολιτικό χάος.
