ΕΚΤ: Γιατί η ανισότητα πλούτου παραμένει στα ύψη στην Ελλάδα – Τι συμβαίνει η Ευρωζώνη
Καθηλωμένη στα ύψη παραμένει η ανισότητα πλούτου στην Ελλάδα φέρνοντας ξανά στην επιφάνεια βαθιές δομικές στρεβλώσεις της ελληνικής οικονομίας, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Παράλληλα, το φαινόμενο λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις στο σύνολο της Ευρωζώνης, όπου η συγκέντρωση του πλούτου στα ανώτερα στρώματα διευρύνει το κοινωνικό χάσμα.
Ειδικότερα, σύμφωνα με την ΕΚΤ, η Ελλάδα και οι χώρες που επλήγησαν βαρύτερα από την κρίση δημόσιου χρέους (όπως η Κύπρος, η Ισπανία, η Ιρλανδία, η Ιταλία και η Πορτογαλία) βρίσκονται στη δίνη του κυκλώνα σε ό,τι αφορά την ανισότητα του πλούτου στη ζώνη του ευρώ.
Η ανισότητα του πλούτου περιγράφει το πόσο πλούσια ή φτωχά είναι ορισμένα νοικοκυριά σε σύγκριση με τα υπόλοιπα και όχι σε απόλυτους όρους, αξιολογούμενη μέσω δεικτών όπως ο δείκτης Gini, ο λόγος P90/P50, το μερίδιο του πλουσιότερου 10% και το μερίδιο του φτωχότερου 50% των νοικοκυριών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωσυστήματος και της Έρευνας Οικονομικών και Κατανάλωσης Νοικοκυριών (HFCS), η κρίση δημόσιου χρέους προκάλεσε σημαντική αύξηση της ανισότητας του καθαρού πλούτου μεταξύ των ετών 2010 και 2014.
Κατά την περίοδο αυτή, λέει η ΕΚΤ, ο δείκτης Gini αυξήθηκε από 68,2 σε 69,7, το μερίδιο του πλουσιότερου 10% των νοικοκυριών αυξήθηκε από 50,8% σε 52,6%, ενώ το μερίδιο της φτωχότερης μισής τάξης μειώθηκε από 6,0% σε 5,4%.
Η άνοδος αυτή τροφοδοτήθηκε κυρίως από τη ραγδαία πτώση των τιμών των ακινήτων, η οποία έπληξε βαρύτερα τα νοικοκυριά που είχαν δανειστεί για την αγορά κατοικίας, τη μείωση των αποταμιεύσεων στα χαμηλότερα στρώματα και την ταχεία ανάκαμψη των τιμών των μετοχών που κατέχουν κυρίως τα πλουσιότερα στρώματα.
Στη συνέχεια, η κατανομή του πλούτου στη συνολική ζώνη του ευρώ επανήλθε σταδιακά προς τα αρχικά της επίπεδα, με τον δείκτη Gini να μειώνεται σε 68,5 το 2023.
Πίνακας 1
Δείκτες ανισότητας καθαρού πλούτου, 2010-2023
| Δείκτης | 2010 | 2014 | 2017 | 2021 | 2023 |
| Gini | 68,2 | 69,7 | 69,5 | 68,9 | 68,5 |
| Λόγος P90/P50 | 4,7 | 5,0 | 5,3 | 5,1 | 5,0 |
| Μερίδιο του ανώτερου 10% των νοικοκυριών | 50,8 | 52,6 | 52,0 | 52,5 | 51,8 |
| Μερίδιο του κατώτερου 50% των νοικοκυριών | 6,0 | 5,4 | 5,4 | 6,0 | 6,2 |
Σημειώσεις: Ο λόγος P90/P50 δηλώνει την αναλογία του 90ού εκατοστημορίου της κατανομής προς το 50ό εκατοστημόριο (διάμεσος). Το μερίδιο του ανώτερου 10% των νοικοκυριών δηλώνει το ποσοστό του συνολικού πλούτου των νοικοκυριών που κατέχει το πλουσιότερο 10% των νοικοκυριών (σε %). Το μερίδιο του κατώτερου 50% των νοικοκυριών δηλώνει το ποσοστό του συνολικού πλούτου που κατέχει το μισό του πληθυσμού με τον χαμηλότερο καθαρό πλούτο (σε %).
Η εξέλιξη αυτή επηρεάστηκε από την οικονομική ανάκαμψη, τη σταθερότητα της ανισότητας κατά τη διάρκεια της πανδημίας του COVID-19 το 2020 χάρη στα μέτρα κρατικής στήριξης, καθώς και από τις επιδράσεις του προσωρινού πληθυσμιακού κύματος 2021-2023.
Ο πληθυσμός λειτούργησε μέσω τριών καναλιών: αύξησε το κόστος ζωής αναγκάζοντας τα φτωχότερα στρώματα να εξαντλήσουν τις αποταμιεύσεις τους, μείωσε την πραγματική αξία των περιουσιακών στοιχείων και των καταθέσεων, αλλά παράλληλα μείωσε και την πραγματική αξία του χρέους, κάτι που ωφέλησε τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά και μείωσε ελαφρώς την ανισότητα.
Ωστόσο, η κατάσταση στις χώρες της πρώτης γραμμής της κρίσης αποδεικνύεται διαφορετική και η ανισότητα αποδείχθηκε ιδιαίτερα επίμονη.
Στις χώρες που επλήγησαν περισσότερο όπως η Ελλάδα, ο δείκτης Gini συνέχισε να αυξάνεται μέχρι το 2021 και παρέμεινε το 2023 σε επίπεδα αισθητά υψηλότερα από εκείνα του 2010 και του 2014.
Η εμμονή αυτή οφείλεται στη δυσκολία των φτωχότερων νοικοκυριών να ανοικοδομήσουν τα αποταμιευτικά τους αποθέματα, καθώς και στη μειωμένη ιδιοκατοικία —ιδίως μεταξύ των νεότερων γενεών— γεγονός που εμπόδισε τα ευρύτερα στρώματα να επωφεληθούν από τη μεταγενέστερη ανάκαμψη των τιμών των ακινήτων και άσκησε διαρκή ανοδική πίεση στην ανισότητα του πλούτου.
Πίνακας 2
Δείκτες ανισότητας καθαρού πλούτου: Χώρες που επηρεάστηκαν περισσότερο από την κρίση χρέους 2010-2013 έναντι λοιπών χωρών
| Δείκτης | 2010 | 2014 | 2017 | 2021 | 2023 |
| Χώρες που επηρεάστηκαν περισσότερο | |||||
| Gini | 61,5 | 64,7 | 65,3 | 65,9 | 65,9 |
| P90/P50 | 3,5 | 4,0 | 4,2 | 4,1 | 3,9 |
| Μερίδιο του ανώτερου 10% | 46,0 | 48,1 | 49,1 | 51,2 | 51,8 |
| Μερίδιο του κατώτερου 50% | 10,4 | 8,3 | 8,2 | 8,7 | 9,0 |
| Λοιπές χώρες | |||||
| Gini | 71,8 | 72,2 | 71,5 | 70,2 | 69,7 |
| P90/P50 | 5,9 | 6,0 | 6,2 | 5,9 | 5,9 |
| Μερίδιο του ανώτερου 10% | 53,9 | 54,9 | 53,3 | 52,9 | 51,7 |
| Μερίδιο του κατώτερου 50% | 3,8 | 4,0 | 3,9 | 4,7 | 4,7 |
Σημειώσεις: Βλέπε Πίνακα 1. Χώρες που επηρεάστηκαν περισσότερο: Κύπρος, Ισπανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία, Πορτογαλία. Λοιπές χώρες: Αυστρία, Βέλγιο, Γερμανία, Εσθονία, Φινλανδία, Γαλλία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Λετονία, Μάλτα, Ολλανδία, Σλοβενία, Σλοβακία.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Καλώδιο: Ποια είναι τα επόμενα βήματα για τον GSI μετά τον «πόλεμο» των NAVTEX
- Nvidia: Πώς θα εξελιχθεί η υπόθεση Χουάνγκ;
- Τα 10 «μυστικά» της ΑΑΔΕ για να μην χαθεί το επίδομα θέρμανσης
